Świadomość – czym jest?


 

cons

Każdy z nas spotkał się z tym określeniem. Często słyszymy zwroty typu ,,świadomy wybór”, lub ,,świadomość siebie”. Znany jest podział życia na świadomość oraz nieświadomość Jednak co tak naprawdę możemy nazwać świadomością? W jaki sposób wiedza na jej temat może sprawić życie lepszym?

            Mamy XXI wiek, a uczeni nadal nie mają spójnej teorii co do tego, czym jest świadomość. Ba, nawet nasza wiedza dotycząca praw zachodzących w świecie jest znikoma. Obecnie uważa się, że Wszechświat był całkiem do niedawna pozbawionym życia zbiorem cząstek, odbijających się od siebie zachowującym się według z góry określonych zasad nieznanego pochodzenia. Życie powstało w wyniku nieznanego procesu. Następnie zaczęło zmieniać formę zgodnie z darwinowskimi mechanizmami, które działały na podstawie tych samych, fizycznych zasad. Życie zawiera świadomość, jednak jest ona słabo rozumiana.

            Istnieje wiele teorii, które próbują wytłumaczyć zagadnienie świadomości. Jedna z nich mówi o tym, że nasz mózg zachowuje się odruchowo na bodźce zachodzące w naszym otoczeniu – tak więc jesteśmy uzależnieni od sygnałów ze środowiska. Nasza świadomość to wewnętrzny system przygotowany do reagowania na zmiany zewnętrzne. – Jest to koncepcja bazująca na teorii ewolucji, która niewątpliwie brzmi logicznie, jednak jest to mocno okrojona definicja¹.

            Natomiast Biocentryzm głosi, że rzeczywistość nie może istnieć bez udziału świadomości. Dr. Robert Lanza, czołowy przedstawiciel tej teorii uznaje, że Wszechświat powstał dzięki biologicznemu życiu, a nie na odwrót. Obserwująca świadomość określa cechy obiektów oraz wszystkie zachowania we wszechświecie. Wedle tej teorii nie istnieje obiektywny obraz rzeczywistości, inaczej bowiem postrzegają ludzkie zmysły a inaczej zmysły zwierzęcia lub owada. To, co obserwujemy nie może istnieć bez udziału naszej świadomości, która nadaje sens światu. Przestrzeń i czas natomiast są jego zdaniem jedynie ,,narzędziami umysłu”.

Na pierwszy rzut oka może się to wydawać lekko niezrozumiałe, tak więc posłużę się świetnym przykładem, które zilustruje to zagadnienie. Znane jest już pytanie: „Jaki dźwięk wydaje drzewo upadające w lesie, którego nikt nie słyszy?”. Nasuwa się odpowiedź: „Taki sam jak i w obecności obserwatora”. Stwierdzając to, ludzie odnoszą się do swojej obiektywnej wizji świata. Oczywiście zwycięski tok rozumowania zakłada, że Wszechświat istnieje tak z nami jak i bez nas. Biocentryzm jednak pokazuje, że fale dźwiękowe, które wydaje upadające drzewo to nic więcej jak szybkie odmiany ciśnienia powietrza rozprzestrzeniające się z prędkością około 1200 km/h. Żaden dźwięk nie ma z tym nic wspólnego. Jeśli natomiast znajduje się ktoś w pobliżu, podmuchy powietrza fizycznie powodują wibrację błony bębenkowej, która stymuluje nerwy, dzięki czemu słyszymy dźwięk. Idąc tym tropem, cała nasza percepcja to tylko nasza interpretacja możliwych wydarzeń.²

            Kto jednak może wiedzieć więcej na temat świadomości niż anestezjolodzy, którzy potrafią wyłączać ludziom świadome funkcjonowanie niczym zapala się i gasi światło. Słynny anestezjolog prof. Leon Drobnik z Katedry Anestezjologii i Intensywnej Terapii Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu, w dyskusji na temat świadomości przytoczył historię mężczyzny, który ponad 14 lat był w stanie śpiączki. Został ,,przetestowany” przez naukowców w rezonansie magnetycznym, który pokazywał aktywność mózgu. ,,Zadano mu dwa pytania z życia osobistego, na które tylko on mógł odpowiedzieć: ,,tak’’ lub ,,nie’’. Okazało się, że jego mózg zareagował tak samo jak mózg osoby zdrowej. Wszyscy byli przerażeni” – opowiadał mówca. „Zamknięty w swoim pałacu: słyszał, rozumiał, czuł, ale nie mógł zareagować. Był jak na wierzchołku szklanej góry, do której nie mamy dostępu” – dodał.³

            Tak więc jak wiedza na temat świadomości może poprawić jakość życia? Ponieważ nieświadomość własnych cech, zasobów oraz nierzeczywisty obraz siebie stanowią jedną z najtrwalszych barier psychologicznych ograniczających osobę. Niezwykle istotny jest wpływ adekwatnej samooceny dla skuteczności i realizacji różnych czynności, a także dla kierowania swoim rozwojem i samorealizacji. Samoświadomość przybliża nas do głębszego oddziaływania z rzeczywistością, a więc wpływa na większą skuteczność i sprawczość. Bariera braku samoświadomości ma charakter błędnego koła, ponieważ niewiedza o czymś sprawia, że mamy do tego negatywny stosunek.[4]

            Jak w takim razie lepiej poznać siebie? Najprostszą formą jest medytacja, czyli uważny wgląd w swoją naturę. Jest to proces wymagający samodyscypliny i cierpliwości. Niewątpliwie jednak, aktywność w tej dziedzinie przynosi wiele korzyści, o czym pisałem tutaj. Drugą formą są natomiast testy psychologiczne, dzięki którym można otrzymać w miarę dokładne ,,parametry’’ swojej osobowości. Do takich testów należy m.in. Inwentarz Cech Osobowości Myers – Briggs, oparty na Jungowskiej teorii typów psychologicznych. Na podstawie wieloletnich badań i obserwacji, Jung doszedł do wniosku, że różnice w postawie oraz preferencjach ludzi nie są przypadkowe. Doszedł do przekonania, że dominujące funkcje każdego człowieka są stałe i niezależne od zewnętrznych warunków, a ich wypadkową jest typ osobowości. Zgodnie z koncepcją Myers-Briggs ludzi można podzielić na 16 typów, składających się z 4 preferencji.

Test poda Ci informacje o tym czy preferujesz skupiać swoją uwagę na świecie zewnętrznym i otoczeniu (Ekstrawersja) czy raczej masz potrzebę do skupiania się bardziej na świecie wewnętrznym, swoich refleksjach i emocjach (Introwersja) . Czy jesteś osobą praktyczną, twardo stąpającą po ziemi i lubisz gromadzić konkretne i dostrzegalne informacje (Spostrzeganie) czy twoimi atutami są kreatywność i dostrzeganie możliwości tam, gdzie nie wszyscy je widzą (Intuicja) . Czy gdy podejmujesz decyzję, kierujesz się twardą logiką i opierasz na konkretach (Myślenie) czy może na wartościach, jakie uważasz za słuszne oraz uczuciach, które mówią co jest ważne dla Ciebie i otoczenia. (Odczuwanie wrażeń) . Czy Twoje życie jest zaplanowane i uporządkowane, które dobrze kontrolujesz (Osądzanie), czy może w bezpośrednio i intuicyjnie dostosowujesz się do zmian będąc ciągle otwartym na nowe doświadczenia (Obserwacja) .[5]

Podaję ten test, ponieważ zdecydowana większość badanych uznała, że wyniki otrzymane na tej skali w znacznym stopniu oddają ich cechy osobowości. Otrzymany profil jest ważną wskazówką podczas wyboru ścieżki zawodowej, gdzie od nas zależy czy odnajdziemy się w tej rzeczywistości, którą będziemy traktować jako wyzwanie, czy przeżyjemy życie spędzając większą część w miejscu, którego nienawidzimy i ludźmi, których jesteśmy zmuszeni ignorować. Dzięki informacji zwrotnej, Twoje cele są bardziej realne, a codzienne wybory sprawiają radość. Jeśli natomiast stworzyłeś sobie pewien obraz tego, kim chcesz być, jakie decyzje odejmować oraz jak być postrzeganym przez innych, a rzeczywistość pokazuje, że Twoje preferencje są niezgodne z tą wizją – musisz odpowiedzieć sobie na pytanie: czy chcę zmieniać siebie, bo dopiero wówczas będę szczęśliwy czy chcę być sobą, bo to jest źródłem mojego szczęścia?

——————————

Źródła:
¹ – S. Stich „Could Man Be An Irrational Animal? (1985)
² – R. Lanza, Bob Berman – Biocentryzm
³ – http://naukawpolsce.pap.pl/aktualnosci/news,389265,poznanski-festiwal-nauki-i-sztukizagadka-swiadomosci-wciaz-pozostaje-nierozwiazana.html
[4] – Jarymowicz, M. 1979
[5] – C.G Jung – O rozwoju osobowości
Źródło obrazka i ikony wpisu: http://cdn2.collective-evolution.com/assets/uploads/2014/12/cons.jpeg
autor wpisu: Tomasz Delmaczyński
Share

Pozostaw komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>